Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanma Suçu Nedir?

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanma Suçu Nedir? (TCK m. 191)

Uyuşturucu maddeyi kullanmak amacıyla satın alan, uyuşturucu maddeyi kabul eden ve kullanma amacıyla bulunduran şahıs uyuşturucu madde kullanma veya bulundurma suçunu işlemiş olur.

Türk Ceza Kanunu m. 191/1’de “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi”nin cezalandırılacağı ön görülmüştür. TCK m. 191’de düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçunun fiil unsurunu “kullanmak için” uyuşturucu veya uyarıcı madde “satın almak”“kabul etmek” veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak oluşturur. Uyuşturucu yada uyarıcı madde miktarının az olması kullanmak amacıyla bulundurmak suçunun gerçekleşmesine engel değildir. Asıl dikkate alınması gereken husus uyuşturucu miktarının kullanmaya elverişli nitelikte olduğunun tespit edilmesidir. Bu tespit yapılabiliyorsa suç oluşur. Eğer bu bulundurma tıbbi nedenlerle, tedavi amacıyla ise suç oluşmaz.

TCK m.191 kapsamında uyuşturucu veya uyarıcı maddenin türünün (afyon, eroin, kokain, marihuana veya diğer bir uyuşturucu veya uyarıcı olmasının) bir önemi bulunmamaktadır.

Kullanmak için uyuşturucu yada uyarıcı madde satın almak, kabul etmek ve bulundurmak suçları yalnız kasten işlenebilen suçlardır. Fail uyuşturucu yada uyarıcı maddeyi kullanmak için satın almalı, bulundurmalı ve kabul etmelidir. İradeyi etkileyen failin kullanma isteğidir. Dolayısıyla bu suç için olası kast yeterli değildir. Satın alma, kabul etme yada bulundurmanın kullanmak için olması gerektiğinden bu suç sadece özel kastla işlenebilir. Taksirle ise bu suçun işlenmesi mümkün değildir.1

TCK m. 191/2‘de ise beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.” hükmüne yer vermiştir. Kanun hükmü gereğince hakime taktir yetkisi verilmemiş olup soruşturma aşamasında doğrudan Cumhuriyet savcısı tarafından Kamu Davasının Açma Taktir Yetkisi başlıklı 171. madde kapsamında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilecektir. Ayrıca bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 5271 sayılı CMK’nın 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verileceği hükme bağlanmıştır. Bu aşamada denetimli serbestlik ve gerek görülmesi halinde tedavi tedbirinin uygulanması ile yetinilmekte, ancak erteleme süresinin iyi halli olarak geçirilmemesi halinde kamu davası açılarak yargılama yapılmakta ve fail iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Dolayısıyla, kanun koyucu TCK m. 191’deki suçun faili açısından ilk olarak denetimli serbestlik ve tedavi tedbirinin uygulanmasını sağlamış, cezalandırmayı ise ikinci bir seçenek olarak öngörmüştür. 

Uyuşturucu madde kullanma ve bulundurma suçu soyut tehlike suçudur. Failin cezalandırılabilmesi için somut bir zararın veya tehlikenin oluşmasına gerek yoktur. Kanun lafzında “Tehlike” sözcüğünün geçmemesi ve herhangi bir neticeye yer verilmemesi nedeniyle soyut tehlike suçu hükümleri uygulanacaktır. Bu durum cezalandırmayı genişleten bir durumdur.

Kişisel ihtiyacı aşacak seviyede uyuşturucu madde bulundurulması halinde ise fail, uyuşturucu madde ticareti suçu ile cezalandırılmaktadır.

Günümüzde ise İspanya, Almanya, İtalya ve Hollanda’da uyuşturucu kullanan kişilere ceza verilmemektedir.

Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanma Suçunun Cezası

Türk Ceza Kanunu m. 191/1’de “Kullanmak için uyuşturucu ya da uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi”nin 2 yıldan 5 yıla cezalandırılacağını belirtmiştir. 2014 yılı öncesinde işlenen suçlarda ise “bir yıldan iki yıla kadar” ceza öngörülmüştür.

Failin uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanmak amacıyla mı satın aldığı, bulundurduğu ve kabul ettiğinin yoksa başka bir amaçla mı bulundurduğunun belirlenmesinde rol oynayan temel etmen bulundurma kastıdır. Bu kast, failin uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi başkalarına tedarik etmek için alındığı, kabul edildiği ve bulundurulduğuna yönelik olması halinde fiil TCK.’nun 188. maddesindeki uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturacaktır. Failin amacının belirlenmesinde uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçiriliş şekli, paketleme miktarı, paketlenmiş şekli, yakalanma zamanı ve yerleri gibi pek çok sayıda etmen birlikte dikkate alınmaktadır.

Kullanmak amacıyla uyuşturucu madde bulundurma suçunun; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına 200 metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu halde verilecek ceza 3 yıldan 7,5 yıla kadar hapis cezasıdır. (TCK m. 191/10)

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçu nedeniyle yapılan yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir.

Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçunda Kamu Davası Açılmasının Ertelenmesi

Yasa koyucu, izlediği suç politikasının bir gereği olarak Türk Ceza Kanun’un 191. maddesinin ikinci fıkrasında (TCK m.191/2), madde metninde sayılan seçimlik hareketleri gerçekleştiren yahut bizzat kullanan fail hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu’nun(CMK) 171. maddesinde yer alan koşulları aramaksızın 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar vermesi hususunda Cumhuriyet Savcısına görev vermiştir. CMK 171. maddesinde “daha önce kasıtlı suç işlememe” , “3 yıl ve daha az süreli hapis cezası olma” , “suç işlemeyeceğine kanaat getirme” , “zararı giderme” vb. şartlar öngörmüş olsa da uyuşturucu madde kullanma suçunda bu şartlar gerçekleşmese dahi Cumhuriyet Savcısı zorunlu olarak kamu davasını ertelemek zorundadır.

Buna göre; kullanmak için uyuşturucu ya da uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçunun şüphelisi hakkında, kamu davasının açılmasının ertelenmesine kararı verilebilmesi için, şüphelinin daha önceki bir tarihte kasıtlı ya da taksirli bir suç işlemiş olup olmamasının bir önemi bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, CMK m.171 hükmünün koşullarından biri olan kamu davasının açılmasının ertelenmesi halinde tekrar suç işlemekten çekineceği kanaati oluşmasa bile yine de, kamu davasının açılmasının ertelenmesine kararı verilecektir.

Cumhuriyet savcısı tarafından yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği taktirde kendisi bakımından ortaya çıkacak sonuçlar faile bildirilir.(TCK m. 191/2) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında en az 1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre 3 aylık sürelerle en fazla 1 yıl daha Cumhuriyet savcısı tarafından uzatılabilir.( TCK m.191/3) Yine denetimli serbestlik tedbiri uygulanan şüpheli hakkında gerek görülürse tedaviye tabii tutulabilir.

TCK’nın m.191 hükmü gereğince, hakkında denetimli serbestlik uygulanacak şüpheli bakımından, kişinin içinde bulunmuş olduğu genel durum, uyuşturucu yada uyarıcı maddeye olan bağımlılığının şiddeti, sosyal ve ekonomik durumu, işi, ailesi vs göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin, Yargıtay, askerliğini yapmakta olan bir şahıs hakkında söz mevzusu denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmayacağına, tedbirin ancak askerlik hizmetinin sonunda uygulanması gerektiğine karar vermiştir. 3

“Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak suçundan sanık hakkında; asker kişiler hakkında denetimli serbestlik tedbirine hükmedilemeyeceği, asker kişiler hakkında hükmedilen denetimli serbestlik tedbirinin askerlik statülerinin bitmesinden sonra uygulanacağı anlamını içermekte olduğundan verilen denetimli serbestlik kararı hukuka uygundur. Sanık hakkında tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine hükmolunması ile yetirilmesi yerine, süre belirtilmek suretiyle, infaz kısıtlaması bozmayı gerektirir. Sanığın tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin gereklerine uygun davranıp davranmaması durumuna göre, gerekli hükmün mahkemesince verilmesi gerekir” 10.CD., 26.22.2007 2007/11715, 2007/13773, www.kazanci.com.tr (ÖZBEK/KANBUR/BACAKSIZ/ DOĞAN/TEPE, Özel Hükümler, s.784, dp:112).

1) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/742643

2) https://blog.lexpera.com.tr/uyusturucu-veya-uyarici-madde-kullanma-sucu/

3) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/621547